Tuesday, September 15, 2020

प्रतिमा भंजन



आपण प्रत्येकजण स्वतःची एक इमेज / प्रतिमा बनवीत असतो. ज्यामध्ये आपली ओळख, स्वभाव, मालकी आदि समाविष्ट असतात. या प्रतिमांना कोणी विचलित केले की आपणास दुःख होते. आपणावर कोणी टीका केली की आपणास ते आवडत नाही याचे कारण आपण आपली चांगली प्रतिमा गृहीत धरलेली असते व तिला नावे ठेवलेले आपणास आवडत नाही. आपली स्तुति केली की बरे वाटते कारण आपण आपली तशीच प्रतिमा गृहीत धरलेली असते. 

आपण सर्वजण एकमेकांशी संबंध ठेवणे, देवाणघेवाण करतो ते या चांगल्या वा वाईट प्रतिमांच्या आधारे. म्हणजे आपल्या एकमेकांच्या प्रतिमा एकमेकांशी व्यवहार ठेवत असतात. आपले संबंध प्रेम राग द्वेष हे सर्वजण प्रतिमा निगडित असते. या सर्व प्रतिमा बनविणारे आपले मन असते. मनाने जर चांगल्या वाईट प्रतिमा बनवल्या नाहीत तर आपले सर्वांचे व्यवहार हे नैसर्गिक रित्या सहज होऊ शकतात. आपले देव देश धर्म जात संप्रदाय ग्रंथ गुरु या सर्व अशाच मनाने बनवलेल्या प्रतिमा आहेत. या प्रत्येक प्रतिमा मधील प्रतिस्पर्धी नेते ते धार्मिक असोत राजकारणी असोत सामाजिक कार्यकर्ते असोत किंवा कुटुंबातील नातलग असोत आपल्या प्रतिमा मध्ये कलह निर्माण करतात आणि आपले नैसर्गिक जीवन या प्रतिमांच्या कल हांनी  व्यापले जाते. 

आपण प्रत्येकजण एक स्वतंत्र मनुष्य शरीर आहोत हे आपण सोईस्कर रित्या विसरतो आणि इतरांचे प्रतिमांच्या आधारे आपण शोषण करीत राहतो. मी कर्ता आहे, मालक आहे इतर बायका मुले, नोकर चाकर, गोर गरीब, इतर वर्णीय व इतर धर्मीय यांचे मी शोषण करू शकतो ही भावना बळावली जाते. हाच आदर्श पुढील पिढ्या उचलतात आणि तीच मानवी परंपरा बनली जाते. हे असेच आहे असे मालक धरून जसे चालतो तसेच हेच आपले प्राक्तन आहे असे शोषले जाणारे धरून चालतात. मानवी प्रतिमांचे हे शोषण मग मानवी जाणिवेत इतके खोलवर झिरपले जाते की त्याविषयी नंतर विचार करणेच बंद केले जाते. सत्य खोलवर गाडले जाते, त्यावर असत्याची प्रार्थना स्थळे बांधली जातात आणि तेच प्रार्थना करतात सत्य प्राप्तीचे, परमशांती प्राप्तीची. मानवी प्रतिमा बनवून शांत न झालेले मन पुढे अज्ञात, निराकार ईश्वराच्या प्रतिमा बनवू लागते, आणि त्याच प्रतिमांच्या भजनी लागते.

No comments: