|| ईश्वरीय ज्ञान ||
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः।
जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः || भ. गिता १४:१८ ||
Those who are seated in Sattva go upwards; the Rajasic dwell in the middle; and the Tamasic, abiding in the function of the lowest Guna, go downwards.
सत्त्वगुणमें यानी सात्त्विक भावोंमें स्थित पुरुष उच्च स्थानको जाते हैं अर्थात् देवलोक आदि उच्च लोकोंमें उत्पन्न होते हैं। और राजस पुरुष बीचमें रहते हैं अर्थात् मनुष्ययोनियोंमें उत्पन्न होते हैं। तथा जघन्य गुणके आचरणोंमें स्थित हुए अर्थात् जो जघन्य -- निन्दनीय गुण है, उस तमोगुणके कार्य -- निद्रा और आलस्य आदिमें स्थित हुए मूढ़ -- तामसी पुरुष नीचे गिरते हैं -- वे पशु, पक्षी आदि योनियोंमें उत्पन्न होते हैं।
सात्वीक अवस्थेमध्ये स्थीत असलेल्याना ऊच्च स्वर्गलोक प्राप्त होतो. राजसीक अवस्थेमध्ये स्थीत असलेल्याना मध्यम अशा मनुष्य लोकामध्ये पुनर्जन्म होतो. तामसिक अवस्थेमध्ये स्थीत असलेल्याना अधोलोक म्हणजे पशु योनीमध्ये जन्म प्राप्त होतो.
आपल्या जन्मापुर्वी वा आपल्या मृत्युनंतर आपण कोठे व कसे असणार याचि कोणालाहि कल्पना नसते. परंतु या जन्मामध्ये आपल्या जिवनमानामध्ये फरक पाडण्याचि क्षमता आपल्या प्रत्येकामध्ये असते. गरिब वा अज्ञानी असला तरी कष्ट व मेहनत करून कोणिहि ऊच्चपदावर जाऊ शकतो तसेच ज्ञानी वा श्रीमंत असला तरी आळशीपणामुळे अनेकजण रसातळास जातात. आपण कोणत्याहि गुणांमध्ये जन्मलो असलोतरी आपण आपल्या कर्माने आपल्या जिवनामध्ये परिवर्तन करू शकतो.
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः।
जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः || भ. गिता १४:१८ ||
Those who are seated in Sattva go upwards; the Rajasic dwell in the middle; and the Tamasic, abiding in the function of the lowest Guna, go downwards.
सत्त्वगुणमें यानी सात्त्विक भावोंमें स्थित पुरुष उच्च स्थानको जाते हैं अर्थात् देवलोक आदि उच्च लोकोंमें उत्पन्न होते हैं। और राजस पुरुष बीचमें रहते हैं अर्थात् मनुष्ययोनियोंमें उत्पन्न होते हैं। तथा जघन्य गुणके आचरणोंमें स्थित हुए अर्थात् जो जघन्य -- निन्दनीय गुण है, उस तमोगुणके कार्य -- निद्रा और आलस्य आदिमें स्थित हुए मूढ़ -- तामसी पुरुष नीचे गिरते हैं -- वे पशु, पक्षी आदि योनियोंमें उत्पन्न होते हैं।
सात्वीक अवस्थेमध्ये स्थीत असलेल्याना ऊच्च स्वर्गलोक प्राप्त होतो. राजसीक अवस्थेमध्ये स्थीत असलेल्याना मध्यम अशा मनुष्य लोकामध्ये पुनर्जन्म होतो. तामसिक अवस्थेमध्ये स्थीत असलेल्याना अधोलोक म्हणजे पशु योनीमध्ये जन्म प्राप्त होतो.
आपल्या जन्मापुर्वी वा आपल्या मृत्युनंतर आपण कोठे व कसे असणार याचि कोणालाहि कल्पना नसते. परंतु या जन्मामध्ये आपल्या जिवनमानामध्ये फरक पाडण्याचि क्षमता आपल्या प्रत्येकामध्ये असते. गरिब वा अज्ञानी असला तरी कष्ट व मेहनत करून कोणिहि ऊच्चपदावर जाऊ शकतो तसेच ज्ञानी वा श्रीमंत असला तरी आळशीपणामुळे अनेकजण रसातळास जातात. आपण कोणत्याहि गुणांमध्ये जन्मलो असलोतरी आपण आपल्या कर्माने आपल्या जिवनामध्ये परिवर्तन करू शकतो.
No comments:
Post a Comment