ब्रम्ह जिज्ञासेचे मृगजळ

निर्गुण, निराकार, अव्यक्त, कालातीत असे ज्या ईश्वरीय शक्तीचे वर्णन केले आहे त्यास अध्यात्मिक जगतामध्ये ब्रम्ह असे संबोधले जाते. आपण ज्या अवस्थेमध्ये आहोत ति सगुण, साकार, व्यक्त व समयबध्द अशी अवस्था आहे. समयबध्द अवस्थेमध्ये जगत असताना कालातीत अवस्था म्हणजे जिथे काळ नावाचि व्यवस्था नाहि अशा अवस्थे बद्दल आपण कसलीहि कल्पना करू शकत नाहि. कालातीत अवस्थेचा कसलाहि अनुभव करता येऊ शकत नाहि. त्या अवस्थेचे आकलन होणे शक्य नाहि. त्या अवस्थेस आपण पकडु शकत नाहि. मग त्या अवस्थेचे वर्णन करणे, तिच्याबद्दल लिहिणे वा तिच्याबद्दल बोलणे कोणासहि शक्य होत नाहि.

कालातीत अवस्थेचे ज्यांनी ब्रम्ह, परमात्मा, परमशांत, सच्चिदानंदमय असे वर्णन केले आहे तो एक फसवा मार्ग आहे. ज्यांनी त्या कालातीत अवस्थेचे वर्णन केले आहे ते स्वतः त्या फसव्या मार्गामध्ये स्वतः अगोदर फसलेले आहेत व त्यांचे अंधानुकरण करणारे परत परत फसत आहेत. या फसव्या भुलभुलैय्या मार्गामधुन बाहेर येण्याचि कोणतिहि पळवाट नसते. मृगजळाचा पाठलाग करणाऱ्यांचे क्षितीज कधि संपतच नसते. क्षितिजा पलीकडे जाण्याचा जेवढा प्रयत्न करू तेवढे ते विस्तारीत होत जाते. आपण सर्वजण या मृगजळाचे शिकार आहोत.

ब्रम्ह, साक्षात्कार वगैरे सर्व काहि केवळ मृगजळ आहे याचि खात्री होताच आपली धावपळ थांबते, शोध संपुष्टात येतो, महान ऊद्दिष्टे गळुन पडतात, असामान्य कल्पनांचे विश्व कोसळुन पडतात, जिवन अतिशय सामान्य व नैसर्गिक होऊ लागते. ज्या साक्षात्कारासाठि जंग जंग पछाडले होते त्याचा मागमुसहि रहात नाहि. - यु जी कृष्णमुर्ती